Մ.թ.ա. IX դարի վերջից Արարատյան թագավորությունը (Ուրարտու) դառնում է Առաջավոր Ասիայի ամենահզոր պետությունը։ Այդ հզորությունն սկսվում է Մենուայի թագավորության սկզբից և տևում մոտ 70 տարի։ Հայկական լեռնաշխարհում միանական պետականության ստեղծման բարենպաստ պայմանները հանգեցնում են սոցիալ-տնտեսական կյանքի զարգացման նոր տեմպերի, ինչը մեծացնում է ուրարտական պետության ներուժը
Մ․թ․ա VII դարի երկրորդ կեսում Արարատյան տերությունը սկսում է վերապրել իր ճգնաժամը, ինչը բերում է տարածքային կորուստներ, քաղաքական և ռազմական ձախողումներ, պետականության ապակենտրոնացում և իշխանափոխություն
Վաղ երկաթի ժամանակաշրջանում (մ․թ․ա. 12-9-րդ դարեր) ասորեստանյան կայսրության ծավալապաշտական նկրտումները ստեղծում էին գործոններ տարբեր ցեղային միությունների միավորման համար: Լեռնաշխարհի տարածքում գլխավորապես ստեղծվել էին երկու կարևոր…
Բիաինիլիի արքաները երբեք իրենց պետությունը Ուրարտու չեն կոչել: Պարզապես ասորեստանցիները Հայկյանների պետության անունը տարածեցին նոր հանդես եկած թագավորական տոհմի տիրույթների վրա և պետությունը կոչեցին իրենց արտասանությամբ Ուրարտո