Հայկական մշակույթ – Ինչո՞վ է այն տարբերվում

 Հայկական մշակույթը հայ ազգի կենսագործունեության տարատեսակ դրսևորումներն են՝ հիմնված ինքնաճանաչման, ինքնարտահայտման և հմտությունների ու կարողությունների կուտակման վրա: Այն հավաքածուն է խորհրդանիշների, հավատալիքների, համոզմունքների, արժեքների, նորմերի և վարքի օրինաչափությունների, որոնք բնութագրում են ազգի կյանքը:

 Ընդհանուր առմամբ՝ հայկական մշակույթը քրիստոնեական քաղաքակրթության մեջ ինքնուրույն կառույց է, պատկանում է նրա արևելյան ճյուղին:

 Իր բնույթով հայկական ազգային մշակույթը էթնիկական մշակույթի զարգացման բարձրագույն ձևն է, որը բնութագրվում է սոցիալական համերաշխության վրա հիմնված յուահատուկ մշակութային համակարգի առկայությամբ և հայերի համակեցության փորձով ինչպես Հայաստանի տարածքում, այնպես էլ այլ երկրներում:

 Մշակույթի բարձր մասնագիտական ​​մակարդակի առկայությունը այն բարձրացրեց համաշխարհային նշանակության մակարդակի, մասնավորապես `համաշխարհային քաղաքակրթությանը նպաստելու կարողության: Հայ ազգային մշակույթը միշտ կապված է սոցիալական իր անմիջական կրողի՝ հայ ժողովրդի հետ:

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Հայ ազգի նյութական մշակույթը հիմնված է բանական, վերարտադրողական գործունեության տեսակի վրա, արտահայտվում է օբյեկտիվ-առարկայական տեսքով և բավարարում է յուրաքանչյուր հայի առաջնային կարիքները:

 Հայ ազգի հոգևոր մշակույթը հիմնված է ռացիոնալ, ստեղծագործական տեսակի գործունեության վրա, արտահայտված է սուբյեկտիվ ձևով և բավարարում յուրաքանչյուր հայի երկրորդական կարիքները։

 Հայերի գեղարվեստական ​​մշակույթը հիմնված է իռացիոնալ, ստեղծագործական տեսակի գործունեության վրա, արտահայտվում է ինչպես օբյեկտիվ-առարկայական, այնպես էլ սուբյեկտիվ տեսքով և բավարարում մարդու երկրորդական կարիքները:

 Ֆիզիկական կուլտուրան հիմնված է ռացիոնալ, ստեղծագործական տեսակի գործունեության վրա, արտահայտված է սուբյեկտիվ (մարմնական) ձևով և բավարարում  անձի առաջնային կարիքները:

ՄշակույթԷլիտար կամ բարձր մշակույթը ստեղծում են հայկական հասարակության արտոնյալ մասը կամ դրա պատվերով՝ պրոֆեսիոնալ ստեղծագործողները: Որպես կանոն, այն առաջ է անցնում միջին կրթվածության անձի ընկալման մակարդակից: Պետականության բացակայության պայմաններում հայերի էլիտար մշակույթը անցավ լուրջ փորձությունների միջով և գրեթե ամբողջովին վստահվեց հայ հոգևորականությանը:

ՄշակույթՀայկական ժողովրդական մշակույթը կամ ֆոլկլորը կերտվել է անանուն ստեղծագործողների կողմից, որոնք չունեին մասնագիտական ​​պատրաստվածություն։ Կազմավորվելով հայ ժողովրդի ծագման հետ միասին ՝ այն անցել է իր զարգացման դարավոր ուղին ՝ միաժամանակ պահպանելով տեղական որոշակի ավանդույթներ։

ՄշակույթԶանգվածային հայկական մշակույթը չի արտահայտում հայ մտավորականության նրբաճաշակությունը կամ ժողովրդի հոգևոր որոնումները։ Սա արվեստ է յուրաքանչյուրի համար, և միտված է ծառայելու գումար վճարողների ճաշակին ու կարիքներին: Ի տարբերություն էլիտար մշակույթի, այն ունի ավելի մեծ լսարան, իսկ ժողովրդական մշակույթի հետ համեմատած ՝ միշտ հեղինակայինն է: Զանգվածային հայկական մշակույթը նախատեսված է մարդկանց անմիջական կարիքները բավարարելու համար, արձագանքում է ցանկացած նոր իրադարձության և ձգտում է արտացոլել այն: Նրա նմուշներն արագորեն կորցնում են իրենց արդիականությունը, դուրս գալիս մոդայից:

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ 

  • Բրոնզեդարյան շրջան (մ․թ․ա․ IV- II հազարամյակ)
  • Ուրարտական շրջան (մ․թ․ա IX-VII դարեր)
  • Երվանդունյաց շրջան (մ․թ․ա VI –  III դարեր)
  • Հայկական Հելլենիզմի շրջան  (մ․թ․ա II-  մ․թ III դարեր)
  • Վաղքրիստոնեական շրջան կամ “Ոսկե դար” (IV-V դդ)
  • Մարզպանական շրջան (IV-VII դդ)
  • Բագրատունյաց շրջան (VIII-XI դդ)
  • Զաքարյանների շրջան, “Արծաթե դար” (XII-XIII դդ)
  • Կիլիկյան շրջան (XI-XV)
  • Ուշ միջնադար կամ Խավարի դարաշրջան (XiV-XVII դդ)
  • Վերանորոգություն (XVII – XVIII դդ)
  • Հայկական Դասականություն  (XVIII դ- XIX դ սկիզբ)
  • Հայկայան ռոմանտիզմ (XIX դ․ կեսեր)
  • Հայկական ռեալիզմ (XIX դ․ 2-րդ կես)
  • Հայկական Իմպրեսիոնիզմ – XIX դարի 70-80-ականներ
  • Հայկական սիմվոլիզմ ու նեոռեալզիմ (XX դ․ սկիզբ)
  • Խորհրդային շրջան (1921-1990)
  • Հայկական մոդեռնիզմ
  • Հայկական Պոստմոդեռնիզմ
  • Փոփ Արտ

©2013-2021, ostarmenia.com, " Արևելքի երկրների մշակույթի կենտրոն" ՀԿ, “CULTURAL CENTER OF THE EAST” NGO