Սևանա լիճ․ վանքեր, բերդ, խաչքարեր և պանիրի ընտանեկան արտադրություն
Սևանա լճի ափերով այս ճանապարհորդությունը ծանոթացնում է Սևանավանքին, Հայրավանքին, Բերդկունք ամրոցին, Նորատուսի խաչքարերի դաշտին և Միքայելյանների ընտանեկան պանիրի արտադրությանը։ Երթուղին համատեղում է պատմամշակութային ժառանգությունը, բնությունը և Գեղարքունիքի խոհարարական ավանդույթները։ Ամռանը հնարավոր է նաև զբոսանք զբոսանավով կամ հանգիստ Սևանա լճի ափին։
Սևանավանք
874 թվականին Բագրատունյաց իշխանուհի Մարիամի կողմից հիմնադրված Սևանավանքը դարեր շարունակ եղել է Հայաստանի կարևոր հոգևոր կենտրոններից մեկը։ Սև հրաբխային տուֆից կառուցված վանական համալիրը այսօր Սևանա լճի գլխավոր խորհրդանիշներից է։
Բերդկունք ամրոց
Միջնադարյան Բերդկունք ամրոցի ավերակները բարձրանում են Սևանա լճի ափին գտնվող ժայռոտ հրվանդանի վրա։ Անցյալում այն վերահսկում էր ջրային և ցամաքային ճանապարհները, իսկ այսօր Հայաստանի պաշտպանական ճարտարապետության քիչ հայտնի հուշարձաններից մեկն է։
Հայրավանք
IX դարում հիմնադրված Հայրավանքը գտնվում է Սևանա լճի ժայռոտ ափին։ Դարեր շարունակ այն եղել է տարածաշրջանի կարևոր հոգևոր կենտրոններից մեկը և այսօր գրավում է իր ճարտարապետությամբ ու Սևանա լճի հիասքանչ տեսարաններով։
Նորատուս
Նորատուսը աշխարհի ամենամեծ հայկական խաչքարերի հավաքածուն է, որտեղ պահպանվել են IX–XVII դարերի շուրջ հազար խաչքարեր։ Յուրաքանչյուր խաչքար առանձնանում է իր յուրահատուկ զարդաքանդակներով և արտացոլում է հայկական քարարվեստի բազմադարյա ավանդույթները։
«Միքայելյան» պանիրի ընտանեկան արտադրություն
Միքայելյանների պանիրի ընտանեկան արտադրությունը հայտնի է իր հեղինակային արհեստագործական պանիրներով, որոնցից շատերը հասունացվում են գինու, կոնյակի և բուրավետ խոտաբույսերի հետ։ Այցի ընթացքում կարելի է ծանոթանալ պանրի հասունացման մառանին և մասնակցել համտեսի։
Տեղեկատվական կենտրոն
Ժամանակակից տեղեկատվական կենտրոնը ներկայացնում է Սևանա լճի բնությունը, նրա կենդանական աշխարհը և Հայաստանի կարևորագույն էկոհամակարգերից մեկի պահպանությանն ուղղված աշխատանքները։
Սևանա լճի արևմտյան ափով անցնող այս երթուղին միավորում է միջնադարյան ճարտարապետության հուշարձանները, հնագույն պաշտպանական կառույցները և հայկական պանրագործության ավանդույթները։
Առաջին կանգառը Սևանավանքն է, որը գտնվում է նախկին կղզու վրա։ XX դարում Սևանա լճի մակարդակի իջեցումից հետո կղզին վերածվել է թերակղզու։ Այնուհետև երթուղին տանում է դեպի Հայրավանք՝ Սևանա լճի վրա բարձրացող ժայռոտ հրվանդանի վրա կառուցված վանք։ Իր առանձնահատուկ դիրքի շնորհիվ այն պահպանել է խաղաղ ու մեկուսի մթնոլորտը և համարվում է Սևանա լճի ամենագեղատեսիլ վանքերից մեկը։
Հաջորդ կանգառը Բերդկունք ամրոցի ավերակներն են։ Հնագիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մարդիկ այստեղ բնակվել են դեռևս միջնադարյան ամրոցի կառուցումից շատ առաջ։ Տարածքում հայտնաբերվել են մ.թ.ա. II–I հազարամյակների մշակութային շերտեր, որոնք վկայում են այս վայրի բազմադարյա պատմության մասին։
Այնուհետև երթուղին շարունակվում է դեպի Նորատուս, որտեղ գտնվում է աշխարհի ամենամեծ հայկական խաչքարերի գերեզմանատունը։ Շատ խաչքարեր զարդարված են խաղողի որթերով, նռներով, երաժշտական գործիքներով, որսի և առօրյա կյանքի տեսարաններով։ Այդ պատճառով Նորատուսը ոչ միայն միջնադարյան արվեստի բացառիկ հուշարձան է, այլև հայկական ժողովրդի մշակույթի և կենցաղի ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։
Շաբաթվա աշխատանքային օրերին երթուղին կարող է ներառել նաև «Սևան» ազգային պարկի տեղեկատվական կենտրոնի այցելությունը, որտեղ ներկայացված են Սևանա լճի բնական առանձնահատկությունները, կենսաբազմազանությունը և եզակի էկոհամակարգի պահպանմանն ուղղված ժամանակակից ծրագրերը։
Ցանկության դեպքում երթուղին կարելի է համալրել Միքայելյանների պանիրի ընտանեկան արտադրության այցելությամբ։ Այցի ընթացքում հյուրերը ծանոթանում են պանրի արտադրության և հասունացման գործընթացին, հայկական պանրագործության ավանդույթներին, ինչպես նաև մասնակցում համտեսի։ Առաջարկվում են համտեսի երկու փաթեթ՝ փոքր՝ հինգ տեսակի պանիրով, և մեծ՝ տասը տեսակի պանիրով։ Համտեսը մատուցվում է գինու, հատուկ սոուսների և ավանդական հավելումների ուղեկցությամբ։
Ճանապարհորդության մանրամասներ
⏳ Տևողությունը
7–8 ժամ
🚗 Երթուղու երկարությունը
մոտ 250 կմ
🌥️ Սեզոնը
Ամբողջ տարվա ընթացքում
Արժեքի մեջ ներառված է
🚐 Հարմարավետ տրանսպորտ
🎙️ Հեղինակային էքսկուրսիոն ուղեկցություն
🏞️ «Սևան» ազգային պարկի տեղեկատվական կենտրոնի այցելություն (միայն աշխատանքային օրերին)
💧 Շշալցված խմելու ջուր
Վճարվում է առանձին
🍽️ Ճաշ
🧀 Պանրի համտես
Փոքր փաթեթ (5 տեսակի պանիր) — 5 000 AMD
Մեծ փաթեթ (10 տեսակի պանիր) — 8 000 AMD
🚤 Նավակով զբոսանք Սևանա լճում (ցանկության դեպքում)
Արժեքի հաշվարկ և նախնական ամրագրում
Էքսկուրսիայի արժեքը կախված է մասնակիցների քանակից, ընտրված տրանսպորտից և լրացուցիչ ծառայություններից։ Առցանց հաշվիչը ավտոմատ կհաշվարկի ճանապարհորդության արժեքը և ցույց կտա հասանելի ամսաթվերը։
💬 Հարց ունե՞ք տուրի վերաբերյալ
Արժեքի հաշվարկ և նախնական ամրագրում
Տուրի արժեքը կախված է մասնակիցների քանակից, ընտրված տրանսպորտից և լրացուցիչ ծառայություններից։ Առցանց հաշվիչը ավտոմատ կհաշվարկի տուրի արժեքը և ցույց կտա հասանելի ամսաթվերը։
