Գյումրի․ ճանապարհորդություն վարպետների և ավանդույթների հին քաղաքում
📍Վայրը՝ Շիրակ
Գյումրին քաղաք է, որն առաջին հայացքից գրավում է իր հին փողոցներով, սև տուֆից կառուցված շենքերով և անկրկնելի մթնոլորտով։ Այստեղ հայկական ավանդույթները, ճարտարապետությունն ու տեղացիների հյուրընկալությունը ստեղծում են յուրահատուկ միջավայր։ Ճանապարհորդության ընթացքում դուք կբացահայտեք Կումայրիի պատմական թաղամասը, կտեսնեք Սև բերդը, Վարդանանց հրապարակը և կհաղորդակցվեք Հայաստանի ամենագունեղ քաղաքի պատմությանն ու մշակույթին։
Սև բերդ
Սև բերդը Գյումրիի գլխավոր պատմական տեսարժան վայրերից է և XIX դարի ռազմական ճարտարապետության կարևոր հուշարձան։ Այն կառուցվել է 1834 թվականին ռուս-պարսկական պատերազմներից հետո՝ Ալեքսանդրապոլի (ներկայիս Գյումրի) պաշտպանությունն ամրապնդելու նպատակով։ Ռուսական կայսրությունը քաղաքը դիտում էր որպես Կովկասի ռազմավարական հենակետ։
Բերդն իր անվանումը ստացել է շինարարության ժամանակ օգտագործված սև հրաբխային տուֆից։ Այն տարածաշրջանի համար հազվադեպ շրջանաձև պաշտպանական կառույց է՝ հզոր պարիսպներով, հրետանային դիրքերով և ինժեներական պաշտպանության համակարգով։ Ժամանակին այն ծառայել է ոչ միայն պաշտպանության, այլև որպես ռազմական բանտ և զինամթերքի պահեստ։
Այսօր Սև բերդը քաղաքի խորհրդանիշներից մեկն է։ Բարձունքից բացվում են Գյումրիի, շրջակա լեռների և հայ-թուրքական սահմանի գեղեցիկ տեսարանները, իսկ վերականգնումից հետո տարածքը դարձել է մշակութային միջոցառումների, համերգների և փառատոնների հարթակ։
Պատմական Կումայրի
Կումայրին Հայաստանի ամենահին պատմաճարտարապետական արգելոցն է և բաց երկնքի տակ գտնվող թանգարան՝ Գյումրիի սրտում։ Սա եզակի թաղամաս է, որտեղ պահպանվել է XIX դարի և XX դարի սկզբի Ալեքսանդրապոլի մթնոլորտը։
Կումայրիի տարածքում գտնվում են շուրջ 1600 պատմական շինություններ՝ կառուցված սև և կարմիր տուֆից։ Նեղ սալահատակ փողոցները, հին առանձնատները, փայտյա պատշգամբները, արհեստանոցներն ու ավանդական քաղաքային ճարտարապետությունը ստեղծում են հին Գյումրիի անկրկնելի դիմագիծը։
Հենց այստեղ առավել վառ է զգացվում քաղաքի բնավորությունը՝ ստեղծագործ, ինքնատիպ և իր պատմական ժառանգությանը հավատարիմ։ Կումայրիում զբոսանքը հնարավորություն է տալիս տեսնել Գյումրին այնպես, ինչպես այն ճանաչել են բազմաթիվ սերունդներ։
Վարդանանց հրապարակ
Վարդանանց հրապարակը Գյումրիի պատմական և հոգևոր կենտրոնն է, որտեղ լավագույնս բացահայտվում է քաղաքի դիմագիծը։ Սև և կարմիր տուֆից կառուցված շենքերով շրջապատված հրապարակը միավորում է քաղաքի գլխավոր ճարտարապետական և մշակութային խորհրդանիշները։
Այստեղ գտնվում են քաղաքի երկու նշանավոր եկեղեցիները՝ Սուրբ Աստվածածին («Յոթ Վերք») եկեղեցին, որը կառուցվել է 1874–1886 թվականներին, և Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին, որը կառուցվել է 1858–1873 թվականներին՝ Անիի մայր տաճարի օրինակով։
Հրապարակի կենտրոնում կանգնած է «Վարդանանք» հուշարձանախումբը՝ Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ, որը խորհրդանշում է քրիստոնեական հավատքի, ազատության և ազգային ինքնության համար պայքարը։ Այսօր հրապարակը շարունակում է մնալ Գյումրիի հասարակական կյանքի գլխավոր կենտրոնը։
Ձիթողցոնցների տուն․ ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարան
Երթուղու կարևոր կանգառներից է հայտնի Ձիթողցոնցների տունը, որտեղ այսօր գործում է Գյումրու ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարանը։
Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1872 թվականին բարերար Պետրոս Ձիթողցյանի կողմից։ Նրա ճարտարապետության մեջ ներդաշնակորեն համակցված են կարմիր և սև տուֆը՝ XIX դարի Ալեքսանդրապոլին բնորոշ ոճով։ Սկզբում տունը եղել է եկամտաբեր շինություն, իսկ խորհրդային տարիներին ազգայնացվել և ծառայել տարբեր նպատակների։
1984 թվականին այստեղ բացվել է Գյումրու ժողովրդական ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարանը։ Հարուստ հավաքածուն ներկայացնում է հին Ալեքսանդրապոլի կենցաղը, մշակույթը, արհեստներն ու պատմությունը՝ բացահայտելով քաղաքի հարուստ ժառանգությունը։
Պատվո բլուր
Պատվո բլուրը Հայաստանի կարևորագույն պատմահուշարձանային համալիրներից է, որը կապված է XIX դարի ռուս-թուրքական պատերազմների հետ։ Այստեղ հանգչում են Կովկասյան կորպուսի սպաներն ու զինվորները, որոնք զոհվել են Կարսի ամրոցի գրոհների ժամանակ՝ 1828, 1855 և 1877 թվականներին։
Առաջին հուշահամալիրը կառուցվել է XX դարի սկզբին, սակայն 1918 թվականին ավերվել է։ Տասնամյակներ անց այն վերականգնվել է Հայաստանի և Ռուսաստանի հասարակական գործիչների ջանքերով, իսկ 2010 թվականին վերանորոգված համալիրը պաշտոնապես վերաբացվել է։
Այսօր Պատվո բլուրը ոչ միայն ռազմական պատմության հուշարձան է, այլև պատմական հիշողության, հայ-ռուսական կապերի և անցյալի հերոսների նկատմամբ հարգանքի խորհրդանիշ։
Լրացուցիչ ժամանց
Էքսկուրսիան կարելի է համալրել հետաքրքիր տպավորություններով և յուրահատուկ վայրերով։ Ցանկացողները կարող են կազմակերպել լուսանկարչություն հայկական ազգային տարազներով՝ պահպանելով գեղեցիկ հիշողություններ և ծանոթանալով հայկական ավանդական մշակույթին։
Հնարավոր է նաև այցելել Սարդոստայնի նկարների թանգարան, որտեղ ցուցադրվում են եզակի արվեստի գործեր, կամ Ասլամազյան քույրերի թանգարան, որը նվիրված է հայտնի հայ նկարիչներ Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյանների ստեղծագործությանը։
Այս լրացուցիչ այցելությունները հնարավորություն կտան բացահայտել Գյումրին նոր տեսանկյուններից և ավելի խորությամբ զգալ քաղաքի յուրահատուկ մթնոլորտը։
Ծառայություններ և պայմաններ
🌦️ Հասանելի է ամբողջ տարվա ընթացքում | ⏳ 10-12 ժամ | ↔️ Հեռավորություն՝ 265-270 կմ
Արժեքի մեջ ներառված է՝
🚐 Հարմարավետ տրանսպորտ
🧑🏫 Որակավորված գիդի ծառայություններ
💧 Շշալցված ջուր
📸 Լուսանկարվելու կանգառներ գեղատեսիլ վայրերում
🍽️ Ազատ ժամանակ՝ ճաշի և հանգստի համար
🏷️ Զեղչեր երեխաների, դպրոցականների և մի շարք սոցիալական խմբերի համար
Վճարվում է առանձին
🏫 Ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարանի մուտքի տոմս՝ 2000 դրամ
🎙️ Թանգարանի էքսկուրսիա հայերեն՝ 3000 դրամ
🖼️ Ասլամազյան քույրերի թանգարան՝ 700 դրամ
🕸️ Սարդոստայնի նկարների պատկերասրահ՝ 1000 դրամ
📸 Լուսանկարչություն ազգային տարազներով՝ սկսած 3000 դրամից
🍽️ Ճաշ
Արժեքի հաշվարկ և նախնական ամրագրում
❗Ամրագրումը կատարվում է էքսկուրսիայի օրվանից ոչ ուշ, քան 36 ժամ առաջ։