Տիգրան II Մեծի կողմից ստեղծված հայկական աշխարհակալությունն իր հզորության գագաթնակետին և անկմանը հասավ հենց հիմնադրի օրոք։ Նրա որդի Արտավազդ II-ը ստիպված էր պայքարել այդ կայսրությունը փրկելու համար, բայց ապարդյուն
Հատկանշական է, որ այն ոչ թե էթնիկ խմբավորման անուն է, այլ հենց տեղանուն, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «գետերի երկիր»: »։«Նաիրի» անվամբ են իրենց երկիրը կոչում Ուրարտուի տիրակալները ասուրերենով գրված իրենց արձանագրություններում։
Հայասա երկիրն իր անվանումը ստացել է հայկական «հայ» ցեղախմբի անունից։ Հայասցիների լեզուն մոտ է եղել նախնական հայերենին։ Հայասան բաժանված էր երկու մասերի։
Արատտան Հայկական լեռնաշխարհի առաջին հայտնի վաղ պետական կազմավորումն է: Նրա մասին տեղեկությունները վերաբերում են մ․թ․ա XXVIII-XXVII դարերին: