Բարի Գալուստ
  • Welcome to the official site of the Non – Governmental Organization “Cultural center of the East”.
  • Բարի գալուստ «Արևելքի երկրների մշակույթի կենտրոն» հասարակական կազմակերպության պաշտոնական կայքէջ:
  • Добро пожаловать на официальный сайт ОО «Центр Культуры Востока».

Հայաստանի Հայրապետություն

Հայաստանի Հանրապետությունը (ՀՀ), կարճ` Հայաստան, պետություն է Արևմտյան Ասիայում, աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից` Կովկասի տարածաշրջանում: Հանրապետությունը գտնվում է Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասում` զբաղեցնելով պատմական հայրենիքի միայն 1/10-ը:

Հանրապետությունը Հայաստանում հռչակվել է 1918 թվականի մայիսի 28-ին: 1920 թվականին Հայաստանը հռչակվել է խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն: 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին խորհրդարանը հռչակել է Հայաստանի Հանրապետության անկախության մասին, որը հաստատվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին կայացած հանրաքվեով:

Հյուսիսից Հայաստանի Հանրապետությունը սահմանակից է Վրաստանին, արևելքից՝ Ադրբեջանին, հարավարևելքից՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությանը, հարավից՝ Իրանին, հարավարևմուտքից՝ Ադրբեջանի մաս կազմող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությանը և արևմուտքից՝ Թուրքիային։ Ելք դեպի ծով չունի:

Տարածքը 29743 քառ. կմ է (մոտ է Բելգիայի և Ալբանիայի տարածքներին):

Բնակչությունը` 3.2 մլն.մարդ (ըստ մշտական բնակչության ցուցանիշի), 3.0 մլն. մարդ (ըստ առկա բնակչության ցուցանիշի):

Մայրաքաղաքը` Երևան (համայնքի կարգավիճակով)

1991թ. դեկտեմբերի 21-ին Հայաստանը դարձել է ԱՊՀ անդամ
1992թ. մարտի 2-ին Հայաստանը դարձել է ՄԱԿ-ի անդամ
2001թ. հունվարի 25-ին Հայաստանը դարձել է Եվրախորհրդի անդամ
2003թ. փետրվարի 5-ին Հայաստանը դարձել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամ
2015 թ.-ի հունվարի 2-ից հանդիսանում է Եվրասիական տնտեսական միության անդամ

ՊԵՏԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔ

Հայաստանի Հանրապետությունն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է։ Պետական իշխանությունն իրականացվում է Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխան՝ օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների տարանջատման և հավասարակշռման սկզբունքի հիման վրա։

 ՀՀ Սահմանադրությունն ընդունվել է 1995 թ. հուլիսի 5-ին՝ համաժողովրդական հանրաքվեի արդյունքում:
ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունները կատարվել են 2005 թ. նոյեմբերի 27-ին՝ համաժողովրդական հանրաքվեի արդյունքում:

ՀՀ Նախագահի նստավայր

 Պետության ղեկավարը Նախագահն է: Հանրապետության Նախագահը հետևում է Սահմանադրության պահպանմանը, ապահովում է օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների բնականոն գործունեությունը։ Նախագահը Հանրապետության անկախության, տարածքային ամբողջականության և անվտանգության երաշխավորն է։ Հանրապետության նախագահն ընտրվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից՝ հինգ տարի ժամկետով։

Parliament Հայաստանում բարձրագույն օրենսդիր մարմինը միապալատ Ազգային Ժողովն է։ Խորհրդարանը կազմված է հարյուր երեսունմեկ պատգամավորից։ Ազգային Ժողովն ընտրվում է համապետական ընտրությունների միջոցով՝ հինգ տարի ժամկետով։

 Գործադիր իշխանությունն իրականացնում է ՀՀ կառավարությունը։ Այն կազմված է վարչապետից և նախարարներից։ Ազգային ժողովում պատգամավորական տեղերի բաշխման և պատգամավորական խմբակցությունների հետ խորհրդակցությունների հիման վրա Նախագահը վարչապետ է նշանակում պատգամավորների մեծամասնության վստահությունը վայելող անձին, իսկ եթե դա հնարավոր չէ, ապա առավել թվով պատգամավորների վստահությունը վայելող անձին։ Վարչապետի առաջարկությամբ նշանակում և ազատում է կառավարության անդամներին։

Government

 Հայաստանի Հանրապետությունում արդարադատությունն իրականացնում են միայն դատարանները՝ Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխան։ Հայաստանում ընդհանուր իրավասության դատարաններն են՝ առաջին ատյանի, վերաքննիչ դատարանները և վճռաբեկ դատարանը։ Գործում է նաև վարչական դատարանը, օրենքով կարող են նախատեսվել այլ մասնագիտացված դատարաններ։

 Սահմանադրական արդարադատությունն իրականացնում է Սահմանադրական դատարանը։

Վարչատարածքային բաժանում

Հայաստանի Հանրապետությունը բաժանվում է 10 մարզերի: Մարզերը իրենց հերթին կազմված են քաղաքային և գյուղական համայնքներից, որոնցում իրականացվում է տեղական ինքնակառավարում։ Մարզպետներին նշանակում և ազատում է Հայաստանի կառավարությունը, որի տվյալ որոշումները վավերացնում է Հանրապետության Նախագահը։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվում է 915 համայնք, որոնցից 49 քաղաքային համայնքներ, 866 գյուղական համայնքներ և 12 վարչական շրջաններ՝ Երևան քաղաքում։ ՀՀ-ում կա 949 գյուղ: Երևանը ունի առանձին համայնքի կարգավիճակ` իր 12 վարչական շրջաններով:

Հայաստանի Հանրապետություն. Վարչատարածքային բաժանում    Հայաստանի Հանրապետության մարզերն են.
Արագածոտն, Արարատ, Արմավիր, Գեղարքունիք,
Լոռի, Կոտայք, Շիրակ, Uյունիք, Վայոց ձոր, Տավուշ

Մանրամասն`
ՀՀ Վարչատարածքային բաժանում

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԴՐՈՇՆ ՈՒ ԶԻՆԱՆՇԱՆԸ 

FlafՀայաստանի Հանրապետության դրոշը Հայաստանի
Հանրապետության պետական խորհրդանշաններից է։ Հայաստանի Հանրապետության դրոշը եռագույն է՝ վերևից ներքև կարմիր, կապույտ, նարնջագույն հորիզոնական հավասար շերտերով։

 Կարմիր գույնը խորհրդանշում է Հայկական բարձրավանդակը, հայ ժողովրդի մշտական պայքարը հարատևման, քրիստոնեական հավատքի, Հայաստանի անկախության և ազատության համար։ Կապույտ գույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ապրելու կամքը խաղաղ երկնքի ներքո։ Նարնջագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի արարչական տաղանդը և աշխատասիրությունը։ Դրոշի լայնության և երկարության չափերի հարաբերությունն է 1։2-ի։

Coat1992 թվականին որպես պետական զինանշան վերականգնվեց Հայաստանի Առաջին Հանրապետության /1918-1920 թթ./ զինանշանը, որի հեղինակներն են ճարտարապետ, Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թամանյանը և նկարիչ Հակոբ Կոջոյանը:

 Հայաստանի Հանրապետության զինանշանն է՝ կենտրոնում՝ վահանի վրա պատկերված են Արարատ լեռը՝ Նոյյան տապանով և պատմական Հայաստանի թագավորություններից չորսի՝ վերևից ձախ՝ Բագրատունիների, վերևից աջ՝ Արշակունիների, ներքևից ձախ՝ Արտաշիսյանների, ներքևից աջ՝ Ռուբինյանների զինանշանները։ Վահանը պահում են արծիվը (ձախից) և առյուծը (աջից), իսկ վահանից ներքև պատկերված են սուր, ճյուղ, հասկերի խուրձ, շղթա և ժապավեն։ Հայաստանի Հանրապետության զինանշանի հիմնական գույնն է ոսկեգույնը, պատմական Հայաստանի թագավորություններինը՝ վերևից ձախ՝ կարմիր, վերևից աջ՝ կապույտ, ներքևից ձախ՝ կապույտ, ներքևից աջ՝ կարմիր և կենտրոնում՝ վահանի վրա պատկերված Արարատ լեռը՝ նարնջագույն։ Նշված գույները խորհրդանշում են Հայաստանի Հանրապետության դրոշի գույները։

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՕՐՀՆԵՐԳ 

Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի 1991 թ. հուլիսի 1-ի որոշմամբ, որպես երկրի օրհներգ ընդունվել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության /1918-1920թթ./ օրհներգը: 2006թ. դեկտեմբերի 25-ին ընդունվել է «Հայաստանի Հանրապետության օրհներգի մասին» ՀՀ օրենքը: ՀՀ օրհներգը «Մեր հայրենիքն» է: Տեքստի հեղինակն է Միքայել Նալբանդյանը, երաժշտությունը՝ Բարսեղ Կանաչյանի:

ՀՀ ՊԵՏԱԿԱՆ ՕՐՀՆԵՐԳ  (լսել)

Հայաստան

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Հայաստանի Հանրապետությունը գտնվում է Ասիայի արևմտյան մասում: Գրավում է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելյան հատվածը` Կովկասի և Առաջավոր Ասիայի միջև (Կուր և Արաքս գետերի միջին հոսանքների միջգետային տարածքը): Ընդհանուր տարածքն ընկած է հյուսիսային լայնության 38° 50′ — 41º 18′ -ի և արևելյան երկայնության 43º 27′ — 46º 37′ -ի միջև:

 Երկրի տարածքի 68.9%1-ը կազմում են գյուղատնտեսական նշանակության հողերը, 11.2%1-ը` անտառային, 11.1%1-ը` հատուկ պահպանվող տարածքների և 8.8%1 -ը` այլ հողերը: ՀՀ տարածքի 36.4%-ը լեռներն են, բարձ- րավանդակներն ու այլ հողերը:

Ամենաերկար ձգվածությունը հյուսիս — արևմուտքից հարավ-արևելք 360 կմ է, իսկ արևմուտքից արևելք` 200 կմ: Միջին բարձրությունը ծովի մակերևույթից` 1800 մ: Երկրի տարածքի 76.5%-ը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1000-2500 մ բարձրության վրա: Լեռները և բարձրավանդակները զբաղեցնում են տարածքի 36.4 %-ը:

Ցամաքի ամենացածր կետը Դեբեդ գետի ստորին հոսանքի շրջանն է` 375 մ

Ամենաբարձր կետը Արագած լեռան գագաթն է` 4090 մ

Ջրային պաշարներ` տարեկան` 8.5 մլրդ.խոր.մ, որից 6.54 մլրդ.խոր.մ` մակերեսային հոսք

Միջին ջերմաստիճանը`

հունվարին -2.3 C,

հունիսին +16.3 C

Տեղումների տարեկան միջին քանակը` 652.6 մմ

Կլիմա` Չոր, ցամաքային

Մանրամասն

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

 2015 թ.-ի նոյեմբերի 1-ի դրությամբ ազգաբնակչությունը  կազմում է  շուրջ 2 976 290  մարդ։ Միջին խտությունը կազմում է 102 մարդ 1 քառ. կմ-ի վրա: Ամենախիտ բնակեցվածը Երևանն է (4754 մարդ/քառ.կմ):

Քաղաքային բնակչությունը կազմում է 63.3 %-ը, որի գերակշիռ մասը` (55.5 %) մայրաքաղաքում: Հայաստանի խոշոր քաղաքմերն են Գյումրին և Վանաձորը::

Բնակչության միջին տարիքը կազմում է 35.5 տարեկան: Կանանց թվաքանակը կազմում է 1 570 802, իսկ տղամարդկանցը` 1 448 052 (52/48):

Բնակչության 96%-ը հայեր են։ Ազգային փոքրամասնությունների հիմնական մեծ խմբեր են կազմում ռուսները, եզդիները, քրդերը, ասորիները, հրեաները, հույները, վրացիները, պարսիկները, ուկրաինացիները և այլն:

Հայաստանի Հանրապետությունը աշխարհիկ պետություն է: Բնակչության մոտ 94 %-ը տոկոսը իրեն Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետևորդ է համարում։ Կրոնական փոքրամասնությունների թվում են.

կաթոլիկներ, մոլոկաններ, ռուս ուղղափառներ, ավետարանականներ, բապտիստներ, հոգեգալստականներ, խարիզմատական քրիստոնյաներ, Եհովայի վկաներ, մորմոններ, եզդիներ, հուդայականներ, սուննի մուսուլմաններ (հիմնականում՝ քրդեր) և շիա մահմեդականներ։

Ընդհանուր առմամբ Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված է 66 կրոնական համայնք:

Հայաստանի Հանրապետության պետական լեզուն հայերենն է: Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնությունների լեզուների եվրոպական խարտիայի դրույթներին համաձայն որպես երկրորդ լեզու է ճանաչվել ռուսերենը:

Մանրամասն→

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Հայաստանը հաճախ անվանում են թանգարան բաց երկնքի տակ: Զբոսաշրջիկները Հայաստանի ողջ տարածքում կարող են գտնել մոտ 4.000 պատմական հուշարձան, որ ընդգրկում են երկրի պատմության տարբեր դարաշրջանները` նախապատմական շրջանից մինչև հելլենիստական, և վաղ քրիստոնեական ժամանակաշրջանից մինչև միջնադարյան: Դարեր շարունակ հայերը ստեղծել են իրենց գլուխգործոցները խաղաղության և հարաբերական բարգավաճման հազվադեպ ժամանակաշրջաններում: Միայն Երևանում կան գեղարվեստի ավելի քան 40 թանգարաններ և պատկերասրահներ:

UNESCO-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում Հայաստանի Հանրապետութունը ներկայացնում են.

— Սանահին և Հաղպատ վանական համալիրները

— Էջմիածնի Մայր տաճառն ու եկեղեցիները (սբ.Հռիփսիմե, սբ.Գայանե, Զվարթնոց)

— Ազատ գետի վերին հոսանքի ավազանն ու Գեղարդի վանքը

UNESCO-ի Համաշխարհային ժառանգության ոչ նյութական ժառանգության ցուցակում են գրանցված ազգային «Սասնա ծռեր» եպոսը, հայկական խաչքարերի պատրաստման վարպետությունը, ազգային դուդուկն ու այդ գործիքի կատարուըմները, ազգային հացի` լավաշի պատրաստումը:

ՏՆՏԵՍՈԻԹՅՈՒՆ

Հայաստանը արդյունաբերա- ագրարային երկիր է: Հայկական տնտեսությունը 2014 թ. ավարտել է ՀՆԱ 3,4% աճով և 3% գնաճով:

Գյուղատնտեսությունը կազմում է ՀՆԱ 21,1% -ը, արդյունաբերությունը` 37,7%, ծառայությունների ոլորտը` 41,2%:

Հայաստանում աշխատուժի 19,1%-ը գործազուրկ է:

Հայաստանի Հանրապետության պետական արժույթը ՀՀ դրամն է (AMD):

Վեբ դոմեն` .am,

ISO – ARM,

Հեռախոսային կոդ` +374

Ժամանակը` Գրինվիչի ժամանակին +4 ժամ

2015 Ostarmenia.com Vansed Studio